Pottenbakken lijkt eenvoudig wanneer je een ervaren keramist aan het werk ziet. De klei draait soepel rond, een cilinder ontstaat bijna vanzelf en even later staat er een mooie kom of vaas op de draaischijf.
In de praktijk is dat anders. Pottenbakken is een ambacht waarbij gevoel, techniek en ervaring samenkomen. Vrijwel iedere beginner loopt tegen dezelfde uitdagingen aan. Dat is heel normaal en hoort bij het leerproces.
Het goede nieuws? De meeste fouten zijn eenvoudig te voorkomen wanneer je de juiste technieken leert en je begrijpt waarom ze ontstaan.
In deze blog lees je de zeven meest voorkomende beginnersfouten bij pottenbakken én hoe je ze voorkomt.
1. De klei niet goed centreren
Een van de belangrijkste stappen bij pottenbakken is het centreren van de klei. Staat de klei niet precies in het midden van de draaischijf, dan wordt het vrijwel onmogelijk om een rechte vorm te maken.
Je merkt dit bijvoorbeeld doordat:
- de klei begint te slingeren;
- je handen blijven stuiteren;
- de wanddikte ongelijk wordt;
- de vorm scheef trekt.
Gelukkig is centreren vooral een kwestie van techniek en veel oefenen. Zodra je deze basis onder de knie hebt, wordt de rest van het draaien een stuk gemakkelijker.
2. Te veel of te weinig kracht gebruiken
Veel beginners denken dat klei stevig aangepakt moet worden. Het tegenovergestelde is waar.
Klei reageert juist beter op rustige, gecontroleerde bewegingen. Te veel druk zorgt ervoor dat de vorm vervormt of zelfs volledig instort.
Bij pottenbakken werk je niet met spierkracht, maar met balans, timing en gevoel.
Ook zijn er beginnende pottenbakkers welke een beetje bang zijn voor de klei en deze niet zo goed aan durven te raken. Vaak blijven ze met hun handen zachtjes op de klei rusten en wachten tot er 'vanzelf' wat gebeurd. Ook dit is niet de correcte techniek.
De juiste hoeveelheid kracht verschilt per handeling. Tijdens een workshop of cursus pottenbakken krijg je begeleiding hoeveel kracht er op welk moment nodig is.
3. Te veel of te weinig water gebruiken
Water helpt de klei soepel over je handen te laten glijden. Maar ook hierin is balans belangrijk.
Te weinig water zorgt voor veel wrijving, waardoor de klei kan gaan haperen.
Te veel water maakt de klei juist slap en vermindert de stevigheid, waardoor de wanden sneller kunnen instorten.
Een ervaren pottenbakker weet precies wanneer extra water nodig is en wanneer juist niet.
4. De wanden ongelijk maken
Een mooie kom of mok heeft overal ongeveer dezelfde wanddikte.
Beginners laten vaak:
- een dikke bodem zitten;
- te dikke wanden aan de onderkant;
- een veel te dunne bovenrand.
Daardoor ontstaan spanningen tijdens het drogen en stoken, met een grotere kans op scheuren of vervorming.
Door rustig op te trekken en regelmatig de dikte te controleren, leer je steeds gelijkmatiger werken.
5. Te snel willen werken
Iedere beginner wil graag zo snel mogelijk een mooie mok of schaal maken. Maar pottenbakken draait juist om rust.
Wanneer je te snel omhoog trekt of meerdere stappen tegelijk probeert uit te voeren, of stappen overslaat, verliest de klei haar stabiliteit.
Neem de tijd voor iedere stap:
- centreren;
- conen;
- openen;
- bodem maken;
- optrekken;
- vormgeven.
Hoe rustiger je werkt, hoe beter de klei reageert.
6. Niet leren van mislukte werkstukken
Iedere pottenbakker kent werkstukken die instorten, scheuren of simpelweg niet worden wat je voor ogen had. Dat betekent niet dat je iets verkeerd doet. Juist die werkstukken leren je het meest.
Vraag jezelf bijvoorbeeld af:
- Was de klei goed gecentreerd?
- Gebruikte ik te veel kracht?
- Was de wand overal even dik?
- Heb ik de juiste techniek gebruikt?
- Was ik er wel bij met mijn gedachten?
- Had ik mijn handen en voeten op de correcte plek?
Iedere mislukte pot is een oefening voor de volgende. Snij deze altijd door, bekijk de pot goed en leer er van!
7. Denken dat pottenbakken snel te leren is
Misschien wel de grootste beginnersfout is verwachten dat het na één keer meteen lukt.
Pottenbakken is een ambacht dat je stap voor stap ontwikkelt. Zelfs ervaren keramisten blijven nieuwe technieken ontdekken en hun vaardigheden verfijnen.
Het mooie is juist dat je na iedere draaisessie vooruitgang ziet. Je handen leren de bewegingen herkennen en krijgen steeds meer gevoel voor de klei.
Het leren van een ambacht is een proces van jaren, geen middagje.
Hoe leer je het snelst pottenbakken?
De snelste manier om vooruitgang te boeken is door regelmatig te oefenen en feedback te krijgen.
Tijdens een workshop maak je kennis met de techniek en ervaar je hoe bijzonder het is om met klei op de draaischijf te werken.
Wil je écht leren draaien? Dan biedt een cursus de mogelijkheid om stap voor stap alle basistechnieken onder de knie te krijgen. Je bouwt ervaring op, leert van eerdere werkstukken en ziet je techniek iedere les verbeteren.
Na een cursus kiezen veel cursisten ervoor om zelfstandig verder te oefenen tijdens het Open Atelier. Door regelmatig achter de draaischijf te zitten ontwikkel je meer controle, vertrouwen en uiteindelijk een eigen stijl.
Fouten horen bij het proces
Iedere ervaren pottenbakker heeft ooit scheve kommen gemaakt, ingestorte vazen gehad en klei van de draaischijf moeten schrapen. Juist daardoor leer je begrijpen hoe klei zich gedraagt.
Zie een werkstuk daarom niet als een succes of mislukking, maar als een volgende stap in jouw ontwikkeling. Elke keer dat je met klei werkt, leer je iets nieuws.
Ontdek zelf hoe leuk pottenbakken is
Pottenbakken draait niet om perfectie, maar om ontdekken, oefenen en plezier hebben in het maakproces.
Of je nu voor het eerst achter een draaischijf zit of jouw techniek verder wilt ontwikkelen: iedere draai brengt je dichter bij een vorm die echt van jou is.
Wil je zelf ervaren hoe bijzonder pottenbakken is? Doe dan mee met een workshop pottenbakken, volg een meerweekse cursus of kom na je cursus zelfstandig werken in het open atelier. Met persoonlijke begeleiding, professionele materialen en voldoende oefentijd ontwikkel je stap voor stap jouw eigen keramische vaardigheden.
