Wanneer je begint met keramiek maken, kom je al snel veel verschillende gereedschappen tegen. Van mirettes en kleimessen tot lomers, sponzen en afdraaitools: elk gereedschap heeft zijn eigen functie en helpt je om de klei beter te vormen, verfijnen en af te werken.
Toch draait keramiek niet om het hebben van zoveel mogelijk gereedschap. Het belangrijkste is leren begrijpen hoe klei reageert en ontdekken welke technieken en tools jou helpen bij het maken van jouw werkstuk.
In een keramiekstudio werk je met een uitgebreide verzameling gereedschappen die beschikbaar zijn voor verschillende technieken. Of je nu komt handvormen, draaien op de draaischijf of zelfstandig werkt in het atelier: met een goede basisset kun je al ontzettend veel maken.
Basisgereedschappen bij keramiek
Must have: gereedschappen die je vrijwel altijd gebruikt
Kleidraad
Een kleidraad is een van de meest gebruikte gereedschappen binnen keramiek. Hiermee snijd je klei af van een groter blok en verdeel je de klei in de juiste hoeveelheid.
Bijvoorbeeld voor:
- het voorbereiden van klei voor het draaien;
- het verdelen van klei voor handvormprojecten;
- het losmaken van werkstukken van een ondergrond zoals de draaischijf.
Mirettes
Mirettes zijn gereedschappen met een metalen lus waarmee je klei kunt verwijderen of vormen.
Ze worden gebruikt voor:
- het uithollen van handgevormde objecten;
- het aanpassen van de wanddikte;
- het verfijnen van vormen;
- het creëren van details.
Vooral bij grotere handgevormde objecten en het afdraaien van gedraaid werk zijn mirettes onmisbare hulpmiddelen.
Spons
Een spons lijkt eenvoudig, maar is een belangrijk gereedschap bij keramiek.
Bij het pottenbakken gebruik je een spons om:
- overtollig water op te nemen;
- de klei soepel te houden;
- de binnenkant van vormen netjes af te werken.
Ook bij handvormen helpt een spons om oppervlakken glad te maken en kleine oneffenheden te verwijderen.
Kleimes
Een kleimes gebruik je om klei te snijden, onderdelen los te maken en randen netjes af te werken.
Bij handvormen gebruik je een kleimes bijvoorbeeld voor het:
- snijden van kleiplaten;
- afwerken van randen;
- maken van verbindingen tussen kleidelen.
Lomers
Een lomer is een plat gereedschap van hout, plastic, rubber of metaal waarmee je klei vormt en gladmaakt.
Lomers helpen bij:
- het gelijkmatig maken van kleiwanden;
- het gladstrijken van oppervlakken;
- het ondersteunen van vormen tijdens het draaien;
- het verwijderen van spanning uit de klei.
Bij pottenbakken zijn lomers een van de meest gebruikte gereedschappen om een strak en verfijnd resultaat te krijgen, maar ook bij het handvormen zijn ze onmisbaar om een plak klei te comprimeren.
Nice to have: gereedschappen die extra mogelijkheden geven
Naast de basisgereedschappen bestaan er veel tools die je proces makkelijker maken of extra mogelijkheden geven.
Denk bijvoorbeeld aan:
Mirettes / afdraaitools
Mirettes gebruik je bij het pottenbakken wanneer een werkstuk leerhard is geworden. Hiermee verwijder je overtollige klei aan de onderkant en geef je bijvoorbeeld een kom of mok een mooie afgewerkte bodem. Er zijn heel veel verschillende vormen afdraaitools / mirettes verkrijgbaar, je hebt ze echt niet allemaal nodig. Soms is een bepaald type vorm wel handig om net bij dat ene hoekje te komen.
Boetseerhoutjes
Boetseerhoutjes zijn handig voor:
- kleine details;
- decoratieve technieken;
- het gladstrijken van naden;
- het aanbrengen van structuren.
Textuur- en decoratietools
Voor het decoreren van keramiek bestaan veel verschillende hulpmiddelen, zoals stempels, rollers en gereedschappen om patronen aan te brengen.
Deze tools geven extra mogelijkheden, maar zijn niet noodzakelijk om mooie keramiek te maken.
Welke gereedschappen gebruik je bij handvormen?
Bij handvormen werk je veel vanuit je handen. Je bouwt een object op door klei te kneden, rollen, duwen en vormen.
De belangrijkste gereedschappen zijn:
- een kleimes;
- een spons;
- een handvorm mirette;
- een rubber lomer;
- gereedschap om structuren aan te brengen.
De keuze voor gereedschap hangt vaak af van het soort object dat je maakt. Voor een organische schaal gebruik je bijvoorbeeld andere technieken dan voor een gedetailleerd sculpturaal object.
Wil je ontdekken hoe veelzijdig handvormen met klei is? Doe dan mee met een workshop handvormen.
Welke gereedschappen gebruik je bij pottenbakken?
Bij draaien op de draaischijf wordt de vorm voornamelijk gemaakt door de beweging van de klei op de draaischijf, en je handen. Gereedschappen ondersteunen vooral het verfijnen en afwerken.
Veelgebruikte tools bij het draaien zijn:
- een kleidraad;
- spons;
- lomers;
- afdraaitools / mirettes.
Met deze gereedschappen leer je hoe je kommen, mokken en vazen steeds strakker kunt afwerken.
Wil je leren draaien en stap voor stap je eigen keramiek maken? Doe dan mee met een workshop pottenbakken.
Zelfstandig werken met keramiek in een atelier
Wanneer je begint met keramiek hoef je niet direct zelf alle materialen en gereedschappen aan te schaffen. In een keramiekstudio zijn de belangrijkste tools aanwezig en leer je tijdens een workshop of cursus hoe je ze gebruikt.
Ook wanneer je zelfstandig wilt komen werken in een atelier, kun je gebruikmaken van professionele materialen en gereedschappen. Hierdoor kun je je vooral richten op het ontwikkelen van je techniek en het maken van je eigen keramiek.
Het mooiste gereedschap blijft uiteindelijk je eigen ervaring. Door vaker met klei te werken ontdek je hoe de klei reageert en welke technieken en tools het beste passen bij jouw manier van creëren. Kan je niet wachten om klei te gaan ontdekken? Meld je aan voor een workshop of cursus of kom zelfstandig oefenen tijdens het Open Atelier.
Ontdek keramiek met je handen
Keramiek maken gaat niet alleen over het eindresultaat, maar vooral over het proces. Het voelen van de klei, het leren van nieuwe technieken en het ontdekken van je eigen stijl maken keramiek zo bijzonder.
